• youtube
  • facebook

“Bí ẩn“ đằng sau ngạch cửa cao của những ngôi nhà rường nơi miền quê miền Trung Việt Nam

Tại huyện Tây Sơn, Bình Định vẫn còn lưu giữ những ngôi nhà rường thâm trầm mà vững chãi như một lũy thép kiên cố. Mặc cho thời gian trôi qua, suốt hàng trăm năm, chúng vẫn bền bỉ, kiên định, bao bọc, chở che những cư dân hiền lành, chất phác vùng đất nắng gió miền Trung.

Khối Phú Xuân, TT Phú Phong, huyện Tây Sơn, Bình Định có ngôi nhà của gia đình Bùi Đắc Vương giờ do người anh cả là ông Bùi Đắc Khả trông nom đã tồn tại hơn 127 năm.

Trải qua thời gian, ngôi nhà vách đất năm nào nay đã xây tường, lớp mái lá cũng được thay thế bằng mái ngói hiện đại hơn, vững chãi hơn. Tuy nhiên, công trình cổ hơn trăm tuổi này vẫn còn giữ nguyên không gian xưa với chiếc cổng cũ, hàng cau trải dài trên con đường vào nhà, và ngôi nhà chính, nhà dưới tương đối hoàn thiện.

Khác với cách chọn nhà theo phong thủy là hướng Nam hoặc Đông Nam thì chọn nhà hướng Tây bởi do yếu tố thiên nhiên khắc nghiệt. Những căn nhà rường thấp thoáng dưới hàng cau xanh rì, tuy đơn giản nhưng cũng mang nhiều nét độc đáo, cầu kỳ của nó.

Quanh năm nắng lửa hoành hành, bão lũ đe dọa nhưng thật lạ, chỉ bằng những vật dụng chân quê như: gỗ, tre, tranh... những ngôi nhà rường miền Trung lại có sức chống chịu “phi thường” trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên và thời gian.

Càng lạ hơn khi sự gắn kết giữa các chi tiết như: cột, kèo, xuyên, trính… hoàn toàn chỉ bằng mộng, ngàm. Điều này chứng tỏ mực thước của tay thợ là rất nghiêm cẩn, và đương nhiên, việc làm được một ngôi nhà chắc chắn như vậy là vô cùng kỳ công.

Đều là nhà truyền thống nhưng so với nhà kẻ truyền bắc bộ hay nhà truyền thống Nam bộ thì nhà rường chú trọng không gian thờ tự hơn.

Một kiến trúc đơn giản, dễ dàng nhận thấy ở những ngôi nhà rường miền Trung là thiết kế ngạch cửa khá cao ngăn hai phần mái hiên và nhà chính.

Để bước vào nhà chính đối diện với ban thờ trang nghiêm thì người ta phải cúi đầu mới có thể nhấc chân qua ngạch cửa này, sự cúi xuống gần như buộc người bước vào nhà dù có “vô tâm” đến mấy cũng phải thể hiện sự thành kính đối với tổ tiên gia chủ.

Nhà rường ngày nay được coi là di sản đặc trưng của kiến trúc miền Trung.

Sự biến đổi nhanh chóng của nền kinh tế thị trường đã và đang dần làm nhà rường mai một đi, nhưng bằng tình yêu một số hộ gia đình đang dần phục hồi mạnh mẽ loại hình kiến trúc dân gian này.

create

Thanh Loan (Tổng Hợp) / Tin Nhanh Online